Hạn chế của việc Quản trị Doanh nghiệp theo kiểu thuận tiện

HẠN CHẾ CỦA VIỆC QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP THEO KIỂU THUẬN TIỆN

Quá trình tiếp xúc với các Doanh nghiệp/Doanh chủ, CIIC nhận thấy có một số điển hình giống nhau trong cách điều hành ở các "doanh nghiệp gia đình". Việc điều hành trên giúp người chủ Doanh nghiệp cảm thấy khá thuận lợi vì mọi thứ không thể nào qua mặt được mình. Tuy nhiên, nó cũng là một cái bẫy, vì chủ quan, sẽ dẫn đến những tình huống khó khăn nhất định cho sự tồn tại & phát triển của Doanh nghiệp trong tương lai.

Có Doanh nghiệp thức thời muốn chuyển đổi để chuẩn bị cho bước phát triển mới (tăng quy mô, M&A, IPO, ...) nhưng cũng có nơi khó xử trong tình huống chuyển đổi thế hệ: do F0 vẫn chưa muốn chuyển giao hoàn toàn, trong khi F1 muốn thay đổi; nơi khác thì khó khăn do chủ Doanh nghiệp ngày càng "nặng đầu" do tất cả quyết định đều "dồn" vào mình - nhân viên chưa chủ động. Tuy nhiên, qua khảo sát của CIIC, ở một góc độ khác, đội ngũ nhân viên lại mong muốn có một cơ chế thông thoáng, được ủy quyền nhiều hơn hầu mong đóng góp nhiều hơn cho Doanh nghiệp cũng như được trọng dụng.....

Hãy cùng review một chút xem Doanh nghiệp của anh/chị có xảy ra những tình huống này không nhé:

Quản trị theo sự thuận tiện là sự điều hành doanh nghiệp theo quyết định riêng của chủ nhân. Quyết định riêng của chủ khác với quy định do các bộ hoặc cơ quan chủ quản đưa ra. Theo sự tự nhiên của con người, khi làm lúc đầu và chưa có kiến thức sâu rộng về công việc mình làm, thì họ đều làm như thấy thuận tiện nhất, vì điều đó có lợi cho họ nhất. Chủ nhân, giám đốc đều không khác nhau về tính chất này; nên việc quản trị của ông chủ hay ông giám đốc ở trên được gọi là “theo sự thuận tiện”.

Thông thường khi mới thành lập, các doanh nghiệp đều bắt đầu quản trị theo sự thuận tiện. Do tài năng bẩm sinh, các chủ doanh nghiệp có thể cải tiến việc quản trị đến một mức nào đó.

Diễn tiến của việc quản trị theo sự thuận tiện thường như sau:

Khi điều khiển công ty thì với kiến thức sẵn có, ông chủ hay giám đốc sẽ đặt ra các phòng hành chánh, sản xuất, kỹ thuật, kế hoạch…

Khi doanh nghiệp hoạt động, phòng kế hoạch tính toán chương trình sản xuất, rồi đề xuất nguyên vật liệu làm đầu vào để công ty đặt mua. Đối với yêu cầu này, ông giám đốc không nghĩ là phải đặt ra một bộ phận khác mà giao cho phòng kế hoạch đi mua luôn. Ông nghĩ tính toán xong, đi mua liền, khỏi lầm lẫn, quy trách nhiệm dễ, thật là thuận tiện. Từ đó phòng kế hoạch – vật tư ra đời.

Thứ đến, công ty phải tuyển lao động, ông thấy việc đó chỉ là làm giấy tờ, còn tuyển ai thì do ông định. Sẵn có phòng hành chánh ông bèn giao cho nơi này phụ trách. Ông nghĩ giữ công văn giấy tờ thì cũng giữ hồ sơ cá nhân luôn cho tiện. Từ đó có phòng hành chánh – tổ chức.

Thí dụ trên cho thấy doanh nghiệp đã phát triển theo sự thuận tiện. Ông giám đốc làm vì thấy thuận tiện. Còn ở trong cách quản trị khoa học người ta phân chia theo tính chất công việc (chân tay hay đầu óc). Cứ đà đó, doanh nghiệp có phòng kỹ thuật nắm luôn kho vật tư kỹ thuật. Phòng hành chánh cũng có kho riêng chứa văn phòng phẩm.

Cách quản trị trên có sáu đặc điểm.

Về nền tảng thì toàn bộ việc điều hành đều dựa trên con người, lấy sự tin tưởng vào người này, người kia để định ra công việc.

Tiền bạc trong cơ sở do người thân tín nắm giữ. Người đó có thể là vợ, em gái hay mẹ.

Ông chủ quyết định mọi việc, không ủy quyền cho nhân viên cốt cán nào; nếu có chỉ là cho bà vợ hay mẹ, và quyết định của ông chủ cũng có thể bị bà mẹ hay vợ ngăn trở. Do đó trong công ty thường có 02 trung tâm quyền lực và họ có thể quyết định trái ngược nhau về cùng một việc; thí dụ: ông chủ quyết định mua 500 kg sơn, bà chủ bảo 200 kg thôi.

Hầu hết lệnh của ông chủ đưa ra đều là lệnh miệng; nếu có bằng văn bản thì ông có thể bỏ đi hay đưa ra cái mới tùy thích vì… có chết thằng Tây nào đâu!

Do bốn đặc điểm ấy, về phía nhân viên cốt cán, họ phải hứng chịu các hậu quả sau. Đó là các đặc điểm còn lại.

Họ không năng động, sáng tạo vì phải chờ lệnh ông chủ, bà chủ; rồi phải đoán ra sự thuận tiện mà ông hay bà mong muốn. Họ không có điều kiện phát huy khả năng, dù có được đào tạo như thế nào.

Sự thăng tiến của họ tùy thuộc ông chủ; cho nên họ không cảm thấy cần phải liên lạc hàng ngang với các đồng sự khác. Đáp ứng lại, ông chủ thấy ai làm được việc thì giao nhiều. Hệ quả đối với nhân viên là giữa họ với nhau, có người làm không hết việc, còn kẻ ngồi chơi xơi nước; tử đó nẩy sinh lòng ghen tị. Kết cục là, giữa họ với nhau, sự ghen tị biến thành làm khó nhau và giấu nghề nhau.

Mặc dầu vậy, công ty vẫn phát triển bởi ông chủ là người tài ba và vẫn tìm ra những cơ hội. Thế nhưng đến một mức độ nào đó sự hiểu biết và hoài bão của ông chủ không thể chia sẻ được cho các nhân viên cốt cán. Khi giao việc, chưa bao giờ ông coi họ là một đội ngũ mà chỉ từng “thằng” một. Khi công ty phát triển thêm nữa, ông bỗng khám phá ra quân của mình dở!

Đến đây việc quản trị theo sự thuận tiện bị khủng hoảng, rồi lên đến cực điểm và kết thúc bằng những buổi họp của ông chủ với các phòng ban liên miên, đôi khi vài ngày trong một tuần và thường kết thúc hay mở đầu bằng sự giận dữ, có khi là lời văng tục, của ông chủ. Kết quả của các buổi họp đó là mất quân, do ông chủ đuổi hay do họ xin nghỉ. Đối với họ, sau này nghĩ lại, đó là sự chấm dứt một thời gian dài mất rất nhiều sức lực và thời gian đi tìm “sự thuận tiện” của ông chủ.

Mong rằng những kết cục sau cùng chưa diễn ra tại doanh nghiệp của những người bạn CIIC. Chúng tôi tin là qua bài viết này chúng ta có thêm những góc nhìn khác về doanh nghiệp của mình, nhận định đúng & có động thái uyển chuyển, phù hợp để Doanh nghiệp luôn tốt, phát triển ổn định.